Yüzde Nasıl Hesaplanır? Formüller ve Örnekler

Yüzdeler her yerde karşına çıkar: indirimler, KDV, zamlar, maaş artışları, sınav puanları, faiz oranları ve enflasyon rakamları. İyi haber şu ki neredeyse her yüzde sorusu birkaç türden birine girer ve her birinin kısa bir formülü vardır. Hangi türle uğraştığını bildiğinde hesap saniyeler sürer.

Yüzde, bir bütünü 100 eşit parçaya böldüğünde kaç parçayı aldığını gösterir. %25, her 100'ün 25'i, ondalık olarak da 0,25 anlamına gelir. Aşağıdaki tüm formüller bunun üzerine kurulur.

1. Bir sayının yüzdesi

Yüzdeyi biliyor ve tutarı arıyorsan bunu kullan. Örneğin 1.200 TL'nin %15'i kaçtır?

sonuç = sayı × yüzde ÷ 100. Örnek: 1.200 × 15 ÷ 100 = 180. Cevap 180 TL.

Kısa yol: Bir sayının %10'u, virgülü bir basamak sola kaydırmaktır (1.200 → 120). %5 bunun yarısı, %20 ise iki katıdır.

2. Bir sayı diğerinin yüzde kaçı?

Puanlar ve paylar için kullanılır. Örneğin 50 sorudan 42'sini doğru yaptın.

yüzde = parça ÷ bütün × 100. Örnek: 42 ÷ 50 × 100 = %84.

3. Yüzde değişim (artış veya azalış)

Eski bir değeri yenisiyle karşılaştırmak için kullanılır. Örneğin kiran 15.000 TL'den 18.000 TL'ye çıktı.

değişim = (yeni − eski) ÷ eski × 100. Örnek: (18.000 − 15.000) ÷ 15.000 × 100 = %20. Pozitif sonuç artış, negatif sonuç azalıştır. Her zaman eski değere, yani başlangıç değerine böl.

4. Bir sayıyı yüzde olarak artırmak veya azaltmak

Zam ve indirim hesapları için kullanılır. Örneğin 2.000 TL'lik bir montta %25 indirim var.

artırılmış = sayı × (1 + yüzde ÷ 100) ve azaltılmış = sayı × (1 − yüzde ÷ 100). Örnek: 2.000 × 0,75 = 1.500. Mont 1.500 TL.

5. Tersten yüzde: ilk değeri bulmak

Son tutarı ve yüzdeyi biliyor, başlangıç değerini arıyorsan bunu kullan. Örneğin bir ürün %20 zamla 960 TL olmuş. Zamdan önce kaç liraydı?

Artışta ilk değer = son değer ÷ (1 + yüzde ÷ 100), azalışta son değer ÷ (1 − yüzde ÷ 100). Örnek: 960 ÷ 1,2 = 800. 960 TL'den %20 düşmek 768 TL eder ve yanlıştır. KDV dahil fiyattan KDV hariç tutarı bulmak da aynı hesaptır; bunu KDV Hesaplama senin için yapar.

6. Yüzde fark

Hangisinin "önce" olduğu belli olmayan iki değeri karşılaştırmak için kullanılır. Örneğin aynı ürün bir mağazada 450 TL, diğerinde 550 TL.

fark = |a − b| ÷ ((a + b) ÷ 2) × 100. Örnek: 100 ÷ 500 × 100 = %20. Aradaki farkı iki değerin ortalamasıyla karşılaştırır; değerleri hangi sırayla yazarsan yaz sonuç aynıdır.

QodeCat ile yüzde nasıl hesaplanır?

Yüzde Hesaplama aracı yaygın hesapların hepsini tek sayfada toplar ve sonuçlar sen yazarken görünür. Basman gereken bir düğme yok.

1. Sorunla eşleşen kartı bul: Bir sayının yüzdesi, Yüzde oranı, Yüzde değişim, Yüzde artır / azalt veya Yüzde fark.
2. İki değerini o kartın alanlarına yaz. Ondalıklı sayılar virgülle yazılabilir (12,5 gibi), binlik ayırıcı olarak nokta da kullanabilirsin. Negatif sayılar da olur.
3. Sonucu alanların altında oku. Yüzde değişim kartı bunun artış mı azalış mı olduğunu da söyler; artır / azalt kartı ise iki sonucu birlikte gösterir.
4. Sonucu başka bir yere yapıştırmak için yanındaki kopyala düğmesine bas.

Tersten yüzde için yukarıdaki formülü kullan; bir fiyattan KDV'yi çıkarıyorsan KDV Hesaplama aracını aç.

Sık yapılan hatalar

• Yüzde değişimde yanlış sayıya bölmek. Her zaman başlangıç değerine böl.
• Artış ve azalışın birbirini götürdüğünü sanmak. 100 TL'den %20 düşersen 80 TL, 80 TL'ye %20 eklersen 96 TL olur; 100 TL değil.
• Yüzde ile puanı karıştırmak. Faizin %40'tan %45'e çıkması 5 puanlık artıştır, ama yüzde olarak %12,5'lik bir artıştır.
• Art arda uygulanan yüzdeleri toplamak. İki kez %10 indirim toplamda %19 eder, %20 değil.
• Zamdan önceki fiyatı bulmak için son fiyattan yüzde düşmek. Bunun yerine böl, tersten yüzde formülündeki gibi.

Sık sorulan sorular

Telefonun hesap makinesinde yüzde nasıl hesaplanır?

Yüzdeyi ondalığa çevir ve çarp. 250'nin %18'i için 0,18 × 250 = 45 yaz. Böylece hesap makinesine göre farklı davranan % tuşuyla uğraşmazsın.

Yüzde 100'den büyük olabilir mi?

Evet. 50'den 150'ye çıkan bir değer %200 artmıştır. Ancak sınav puanı gibi bir bütünün payı %100'ü geçemez.